श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले वैदेशिक रोजगारमा जानुअघि श्रमिकले अनिवार्य रूपमा लिनुपर्ने पूर्व प्रस्थान अभिमुखीकरण तालिमलाई पूर्ण रूपमा अनलाइन प्रणालीमा आधारित बनाउने प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ ।
श्रममन्त्री दीपककुमार शाहले आइतबार श्रम मन्त्रालयमा बसेको बैठकमा कार्ययोजना बनाई कार्यान्वयन गर्न आवश्यक प्रक्रिया अगाडि बढाउन निर्देशन दिएका हुन् । उनले पूर्वप्रस्थान अभिमुखीकरण तालिम पाठ्यक्रममा आधारित श्रव्य-दृश्य सामग्री निर्माण गरी डिजिटल माध्यममा उपलब्ध हुने व्यवस्था गर्नसमेत निर्देशन दिइएको छ ।
रोजगारदाता कम्पनीले भिसा, करार अवधि दिइसकेका र मेडिकलमा फिट भइसकेपछि हरेक श्रमिकले तोकिएको अभिमुखीकरण तालिम केन्द्रमा भौतिक रूपमा उपस्थिति भई दुई दिन १२ घण्टा कक्षा लिनुपर्ने व्यवस्था छ । यो कक्षा पूरा गरिसकेपछि मात्रै अन्तिम श्रम स्वीकृति जारी हुन्छ ।
वैदेशिक रोजगार बोर्डका कार्यकारी निर्देशक द्वारिका उप्रेतीले अभिमुखीकरण तालिमलाई अनलाइन प्रणालीमा लैजान अध्ययन गर्ने बताए । ‘वैदेशिक रोजगारमा जाने श्रमिकलाई गन्तव्य देशका बारेमा सामान्य जानकारी दिन यो कक्षा हुने गरेको छ । अहिले यो कक्षा लिनको लागि श्रमिकले पैसा बुझाउनुपर्छ,’ उप्रेतीले भने, ‘श्रममन्त्रीज्यूले यसलाई नि:शुल्क रूपमा अनलाइन प्रणालीबाटै सूचना लिन सक्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने पक्षमा हुनुहुन्छ । यसको लागि विद्यमान कानुन, ऐन, नियम, निर्देशकाले कहाँ कहाँ बाधा पुर्याउँछ । यो अध्ययन गरेर हामी अगाडि बढ्नेछौं ।’
वैदेशिक रोजगारी नियमावली अनुसार विदेश जाने श्रमिकलाई यात्रा पूर्वको तयारी, सूचना प्रविधिको प्रयोग, सम्भावित जोखिम र दुर्घटनाबाट बच्ने उपाय, बिमा तथा कल्याणकारी कोषसम्बन्धी जानकारी, वैदेशिक रोजगारसँग सम्बद्ध निकायहरूको भूमिका, गन्तव्य मुलुकमा समस्या पर्दा सर्म्पक र समन्वय गर्ने निकाय, मर्यादित छनोट प्रक्रिया र लागत शुल्क, न्यूनतम स्वास्थ्य स्थिति र स्वास्थ्य परीक्षण, पुनर्एकीकरण कार्यक्रम, औपचारिक माध्यमबाट विप्रेषण पठाउने, मोबाइल बैंकिङ तथा अनलाइन बैंकिङ सेवा, सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्धता र सुरक्षा योजनाहरू, व्यावसायिक स्वास्थ्य र सुरक्षा, तनाव व्यवस्थापन, मानसिक स्वास्थ्य परामर्श र सामाजिक विषय समेटिएको विषयमा अभिमुखीकरण तालिम दिनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । यस विषयलाई सम्बोधन हुने गरी बोर्डले पाठ्यक्रम तयार गरिसकेको छ ।
खाडीस्थित नेपाली दूतावासका एक अधिकारीले श्रमिकलाई अझै भौतिक रूपमा नै अभिमुखीकरण दिन आवश्यक भएको बताउँछन् । ‘सबै श्रमिकहरू डिजिटल रूपमा विषय बुझ्न सक्ने खालको छैन । यहाँ आउने श्रमिकहरू दोहोरो करार पत्रको मारमा छन् । उनीहरूले आफ्नै करार पत्र पनि बुझ्ने अवस्था छैन । यस्ता विषयलाई पनि हेर्नुपर्नेछ,’ ती अधिकारीले भने ।
वैदेशिक रोजगारमा श्रमिक जाने देशलाई आधार मानी क्लस्टर राखिएको छ । जसमा मलेसिया, खाडी मुलुक, जापान र दक्षिण कोरिया, इजरायल, टर्की, साइप्रस लगायतका अन्य देशलाई अलग अलग क्लस्टर बनाई तालिम दिइरहेको छ ।
वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार हाल विदेश जाने श्रमिक अनिवार्य रूपमा कक्षामा उपस्थिति हुने गरेको छ । विभागले २०८१ असोज ११ गते अनिवार्य रूपमा फेस टाइम एण्ड आईरिस रिकोग्नाइजेसन सिस्टम जडान गरेर राष्ट्रिय परिचयपत्र (एनआईडी) प्रणालीमा जोडिदिएको छ । जसले गर्दा तालिम नदिई गएको खण्डमा तत्काल पत्ता लाग्ने व्यवस्था गरिएको थियो । यो व्यवस्थाले अर्को व्यक्ति गएर तालिम लिन नपाउने भएको थियो ।
