भदौ २३ गतेका दिन उमेश महत राति १० बजे मात्र कोठा पुगेका थिए। दिनभर जेनजी आन्दोलनमा घाइते साथीहरूलाई अस्पताल पुर्याउँदै हिँड्दा ढिला भएको थियो।
घर आएर आमा कालीमायालाई उनले घटना सुनाए। उमेश राति ढिलासम्म सुत्न सकेका थिएनन्।
‘प्रहरीको गोली लागेर मेरा साथीहरू मारिए, अस्पताल पुर्याउँदै–पुर्याउँदै दिन बित्यो,’ कालीमायाले उमेशका भनाइ उद्धृत गर्दै भनिन्, ‘सरकारले युवाहरूलाई ताकीताकी छातीमा गोली हानेर मार्यो।’
त्यस दिन उमेश यस्तै यस्तै कुरा गर्दै भावुक र सरकारप्रति आक्रोशित हुँदै सुते।
अघिल्लो दिन ढिला सुतेकाले भोलिपल्ट बिहान कालीमायाले उमेशलाई उठाइनन्। उनी प्रायः ढिलै उठ्ने भएकाले बिहानको खाजा–खाना तयार गरेर उनी तरकारी किन्न निस्किइन्।
उनको परिवार चाबहिलमा डेरा गरी बस्थ्यो। कालीमाया र उनका श्रीमान श्यामकुमार चाबहिलमा तरकारी बेचेर गुजारा चलाउँथे। उनीहरूका दुई छोरी र दुई छोरामध्ये उमेश कान्छा हुन्। जेठा छोरा र छोरीको बिहे भइसकेको छ। कान्छी छोरी कक्षा ८ मा पढिरहेकी छिन्।
स्नातक तह पढिरहेका २१ वर्षीय उमेश परिवारको खर्च धान्न स्नुकर खेलाउने ठाउँमा काम पनि गर्थे।
कालीमाया तरकारी लिएर फर्किँदा उमेश कोठामा थिएनन्।
‘१० बजेतिर म निस्किँदा ऊ सुतिरहेको थियो। ११ बजेतिर उठेर स्नुकर खेलाएछ। एक बजेतिर खाजा खाएर साथीहरूसँग आन्दोलनमा गएको रहेछ,’ उनले भनिन्।
अपराह्न ४ बजेतिर कालीमाया तरकारी केलाएर बेच्ने तयारी गर्दै थिइन्, उमेशका एक साथीले फोन गरेर भने, ‘उमेशलाई पाखुरामा गोली लागेर फ्रन्टलाइन अस्पताल लगिएको छ।’
खबर पाएपछि कालीमायाले हत्तपत्त जेठी छोरीलाई फोन गरेर भनिन्। छोरी साढे ४ बजेसम्म अस्पताल पुगिन्।
‘उसले पनि भाइको बोली सुन्न पाइन,’ कालीमायाले भनिन्।
छोरीलाई भनेपछि कालीमाया र श्यामकुमार पनि हतार हतार अस्पताल पुगे। आफूहरू पुग्दा सुरूमा शल्यक्रिया गरेर गोली निकाल्दैछ मात्र भनिएको उनले बताइन्।
‘त्यति बेला नै छोरा छैन भन्ने मनले बुझिसकेको थियो,’ उनले भनिन्, ‘त्यसपछि कसरी कोठा आइपुगेँ, मलाई थाहा छैन।’
भदौ २५ गते उमेशको शव महाराजगञ्जस्थित टिचिङ अस्पताल पठाइसकेको जानकारी पाए। उमेशको छातीको बायाँ भागमा गोली लागेको डाक्टरले बताएका थिए।
‘अनुहार हेर्न पुगेकी थिएँ, तर सकिनँ,’ उनले भनिन्, ‘आफूले एक थप्पड पनि नहानी हुर्काएको सन्तान यसरी गुमाउँदा पनि केही गर्न सकिँदैन रहेछ।’
अन्तिम पटक छोरालाई राम्रोसँग हेर्न पनि नपाएको पीडाले कालीमायाको मन पिरोलिरहन्छ। झन्डै ६ महिना हुन लाग्दा पनि उनका आँखा ओभाएका छैनन्।
उमेश विदेश जाने तयारीमा थिए।
‘जुन दिन गोली लागेर ढल्यो, त्यही दिन युएईको भिसा लागेको खबर आयो,’ कालीमायाले भनिन्, ‘छोराले विदेश गएर आफ्नो र हाम्रो लागि हजारौं सपना देखेको थियो। ती सबै एकैदिनमा ढले।’
महत परिवारको स्थायी घर सिन्धुपाल्चोकको साँगाचोकगढी नगरपालिका–८ हो। महत दम्पती सन्तानको भविष्यका लागि झन्डै दुई दशकअघि काठमाडौं आएका थिए।
सबैको अलिअलि कमाइले घर र पढाइ खर्च जेनतेन चलेको थियो।
‘हामीले एक छाक खाएर पनि छोराछोरीको रहर पूरा गरेका थियौं। त्यसरी हुर्काएको सन्तानलाई प्रहरीले गोली हानेर मार्यो,’ कालीमायाले भनिन्, ‘यो सहरले मेरो छोरा खोस्यो।’
उमेशको मृत्यु स्वीकार गर्न नसकेको महत परिवार अहिलेसम्म काठमाडौं सहर फर्किएको छैन। काजकरिया गर्न गाउँ पुगेपछि काठमाडौं फर्किन मन नलागेको उनले बताइन्।
‘डेराका सामान आफन्तले गाउँ ल्याइदिए,’ उनले भनिन्, ‘जुन सहरले छोरा खायो, त्यहाँ बस्न मन लागेन। अब काठमाडौं फर्किन्छु जस्तो लाग्दैन।’
छोरीलाई पनि काठमाडौंको स्कुलबाट निकालेर गाउँ लगेका छन्
‘अब उसलाई पनि केही भयो भने कसरी बाँच्ने भन्ने डर लागिरहन्छ,’ उनले भनिन्।
भूकम्पको राहतबाट पाएको रकमले बनाएको सानो घरमा अहिले उनीहरू गुजारा चलाइरहेका छन्। लामो समय काठमाडौंमा दुःख गरेपछि अब गाउँमै दुःखसुख गरेर बाँच्ने उनीहरूले सोचेका छन्।
आफ्नो परिवारमा जे भए पनि छोराहरूले चाहेजस्तो सरकार बनेको देख्न पाएको भए हुन्थ्यो भन्ने उनलाई लाग्छ।
‘त्यस्तो भए उनीहरूको आत्माले शान्ति पाउँथ्यो कि?,’ उनले भनिन्, ‘हाम्रो त बुढेसकालको सहारा नै रहेन। त्यसको अभाव सरकारले पूरा गरिदिए हुन्थ्यो। छोराले जस्तै हेरचाह र खर्चको जिम्मेवारी सरकारले लिनुपर्ने हो!’
