सन् २०२५ को एक वर्षमा अमेरिकाबाट ४ सय ८४ नेपाली निष्कासित भएका छन् । अध्यागमनसम्बन्धी नियन्त्रण र नियमन गर्ने अमेरिकी निकाय यूएस इमिग्रेसन एन्ड कस्टम इन्फोर्समेन्ट (आइस) ले कागजातविहीन भएर गैरकानुनी रूपमा बसोबास गर्दै आएका ती नेपालीलाई चरणबद्ध निष्कासित गरेको हो ।
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको सक्रियतामा गैरकानुनी रूपमा बसोबास गर्दै आएका आप्रवासीलाई नियन्त्रण गर्ने, निष्कासित गर्ने र कानुनी दायरामा ल्याउने योजनालाई कडाइका साथ कार्यान्वयन गरेसँगै अमेरिकाबाट निष्कासित हुने नेपालीको संख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ ।
आइसको तथ्यांकअनुसार सन् २०१९ देखि २०२४ सम्म ६ वर्षमा जम्मा ३ सय ८९ नेपालीलाई अमेरिकाबाट निष्कासित गरिएको थियो । आइसले सार्वजनिक गरेको पहिलो चरणमा निष्कासित हुने सूचीमा १ हजार ३ सय ६५ नेपाली थिए ।
तीमध्ये जनवरीदेखि डिसेम्बरसम्म ४ सय ८४ जनालाई चार्टर विमान, कतार र भारत हुँदै काठमाडौंस्थित त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको अध्यागमन कार्यालयको जिम्मा लगाएको हो । जसमध्ये ४ सय २० पुरुष र ६४ महिला छन् ।
जनवरीमा ६, फेब्रुअरीमा १८, मार्चमा ३२, अप्रिलमा २६, मेमा ५८, जुनमा ४२, जुलाईमा १७, अगस्टमा १६, सेप्टेम्बरमा ५३, अक्टोबरमा ३८, नोभेम्बरमा ८० र डिसेम्बरमा ९८ नेपालीलाई निष्कासित गरिएको छ । तथ्यांकअनुसार सन् २०१९ मा १ सय ६२, २०२० मा ९७, २०२१ मा २३, २०२२ मा २८, २०२३ मा २२ र २०२४ मा ५७ नेपाली अमेरिकाबाट निष्कासित भएका थिए ।
वासिङ्टन डीसीस्थित नेपाली राजदूतावासले अमेरिकामा बसोबास गर्दै आएका गैरकानुनी नेपालीको यकिन तथ्यांकसँगै निष्कासित भएकाहरूको संख्यात्मक विवरणसमेत नभएको जनाएको छ । राजदूतावासका इकोनोमिक काउन्सिलर युगराज पाण्डेले गैरकानुनी रूपमा अमेरिका बसोबास गर्दै आएका र निष्कासनको सूचीमा परेका सबै नेपाली दूतावासको सम्पर्कमा नआउँदा यकिन तथ्यांक राख्न नसकिएको स्विकारे ।
राजदूतावास द्वितीय अधिकृत जुना अधिकारीले २०२५ मा ४ सय ७ वटा ट्राभल डकुमेन्ट जारी गरिएको बताइन् । ‘ट्राभल डकुमेन्ट जारी गरिएकामध्ये सबै अमेरिकाबाट निष्कासित हुने निश्चित हुँदैनन्,’ उनले भनिन्, ‘आइसको अनुरोधमा ३ सय
९४ वटा डकुमेन्ट बनाइएको हो । तर आइसको अनुरोधमा जसको ट्राभल डकुमेन्ट बनाइयो उनीहरू डिपोर्ट भएका छन् वा छैनन्, हामीलाई आधिकारिक जानकारी आएको छैन ।’
जोसँग राहदानी हुँदैन वा राहदानीको म्याद सकिएपछि यदि तत्काल नेपाल जानुपर्ने छ भने त्यस्तो अवस्थामा ट्राभल डकुमेन्ट जारी गरिने अधिकारीले बताइन् । ‘प्रायः गैरकानुनी रूपमा अमेरिका प्रवेश गरेका जो निष्कासित हुने अवस्थामा छन्, उनीहरूको राहदानी नहुने भएकाले ट्राभल डकुमेन्ट जारी गरेका छौं । तर ट्राभल डकुमेन्ट जारी गरिएका सबै निष्कासितमा पर्ने हुँदैनन्,’ उनले भनिन् ।
टेक्ससको डालसमा पछिल्लो दुई महिनादेखि सञ्चालनमा आएको नेपाली महावाणिज्य दूतावासका प्रवक्ता प्रवीण भट्टराईले ट्राभल डकुमेन्ट बनाउनेको संख्या वृद्धि भएको बताए । ‘हाम्रो कार्यक्षेत्रमा रहेका आठ राज्यबाट आएका निवेदनमाथि काम अघि बढाउँछौं, तर अन्य राज्यबाट आएका आवेदनलाई पनि प्राथमिकतामै राखेका छौं ।’
२०२५ को एक वर्षमा नेपालीसँगै २० लाख गैरकानुनी आप्रवासी अमेरिकाबाट निष्कासित भइसकेको तथ्यांक छ । १६ लाखले स्वतःस्फूत अमेरिका छाडेको र चार लाखलाई नियन्त्रणमा लिएर निष्कासन गरिएको अमेरिकी अध्यागमनसम्बन्धी उच्च निकाय होमल्यान्ड सेक्युरिटीले दाबी गरेको छ ।
होमल्यान्ड सेक्युरिटीकी सचिव क्रिस्टी नोएमले ट्रम्प प्रशासनले अघि बढाएको योजना र आइसको सक्रियताका कारण स्वस्फूर्त अमेरिका छाड्नेको संख्यामा समेत वृद्धि भएको बताएकी छन् । एक करोड ५८ लाख गैरकानुनी आप्रवासी रहेको अमेरिकामा २० लाख घटेपछि १ करोड ३८ लाख मात्र रहेको होमल्यान्ड सेक्युरिटीले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकमा उल्लेख छ ।
गैरकानुनी आप्रवासीमध्ये सबैभन्दा बढी मेक्सिको, एल साल्भाडोर, भारत, ग्वाटेमाला, होन्डुरस, चीन, डोमिनिकन रिपब्लिक, भेनेजुयला, ब्राजिल र कोलम्बियाका छन् । गैरकानुनी आप्रवासी निष्कासनसँगै उनीहरूलाई रोजगारी दिने व्यवसायीहरूलाई समेत आइसले पक्राउ गरिरहेको छ । आइसका अनुसार पक्राउ परेका ती व्यवसायीबाट १० लाखभन्दा बढी अमेरिकी डलर जरिवाना लिइएको थियो ।
‘अमेरिकामा गैरकानुनी रूपमा रहेकाहरूलाई पक्राउ गर्ने र निष्कासन गर्ने संख्या बढ्दै जानेछ । यो कार्य निरन्तर कडाइका साथ जारी रहनेछ,’ नोएमले भनिन्, ‘आइसको प्रयास अहिले देशको भित्री भागबाट गिरफ्तारी र निष्कासनमा हुनुपर्छ । त्यो संख्यात्मक हिसाबले पनि देखाएको छ ।’
