s
Year of Publication: 9 January 2023 | Naya Patrika
Published by: CESLAM
मुना कुँवर
नेपालमा काम गर्न आएका विभिन्न मुलुकका नागरिकहरूले पाँच वर्षमा झन्डै ३२ अर्ब रेमिट्यान्स उनीहरूको देशमा पठाएका छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार आर्थिक ०७४/७५ देखि गत आव ०७८/७९ को अवधिसम्ममा ३१ अर्ब ८७ करोड १० लाख रुपैयाँ नेपालबाट बिदेसिएको हो । विश्वका विभिन्न मुलुकबाट नेपाल आउने आप्रवासी कामदारमार्फत औपचारिक रूपमा उक्त रकम बाहिरिएको हो । तर, नेपालमा सबैभन्दा बढी भित्रिने भारतका कामदारले अनौपचारिक रूपमा पठाउने रकम भने यसमा समावेश गरिएको छैन ।
श्रम तथा व्यवसायजन्य सुरक्षा विभागका अनुसार नेपालमा विदेशी लगानीमा सञ्चालित आयोजनाहरूमा विदेशी कामदार नियुक्त गर्न पाउने व्यवस्था छ । स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड, डाबर नेपाल, ठूला जलविद्युत् आयोजना, ठूला गैरसरकारी संस्थामा विदेशी नियुक्त भएका विदेशी कामदारमार्फत औपचारिक रूपमा उक्त रकम बाहिरिएको हो ।
सो तथ्यांक भने विभागबाट श्रम स्वीकृति लिएर नेपालमा कार्यरत आप्रवासी कामदारले औपचारिक माध्यमबाट पठाएको रकम हो । योबाहेक नेपालमा श्रम स्वीकृति नलिईकन काम गर्ने कामदारले अनौपचारिक माध्यमबाट पनि ठूलो रकम मुलुकबाहिर पठाउने नेपाल राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुणाकर भट्टले बताए । ‘हामीसँग औपचारिक माध्यमबाट बाहिरिएको रकमको मात्रै तथ्यांक हुन्छ । अनौपचारिक रूपमा नेपालमा काम गर्ने कामदारको संख्या अझै धेरै छ, जुन हाम्रो तथ्यांकमा हुँदैन,’ उनले भने ।
अमेरिकाको पिउ रिसर्च सेन्टरले सन् २०१७ मा विश्वमा रेमिट्यान्स आप्रवाहबारे एक अध्ययन गरेको थियो । सो अध्ययनले भारतबाट करिब एक अर्ब अमेरिकी डलर (अहिलेको मूल्यअनुसार एक खर्ब ३२ अर्ब रुपैयाँ) रेमिट्यान्स नेपाल भित्रिने देखाएको थियो । त्यस्तै, नेपालबाट भने तीन अर्ब अमेरिकी डलर (अहिलेको मूल्य करिब तीन खर्ब ९६ अर्ब रुपैयाँ) रेमिट्यान्स भारत जाने प्रतिवेदनमा उल्लेख थियो । अर्थात्, भारतबाट नेपाल भित्रिने रेमिट्यान्सभन्दा बाहिरिने रेमिट्यान्स तेब्बर बढी भएको पिउको प्रतिवेदनले देखाएको थियो ।
विभागमा अनुसार नेपालमा भारत, श्रीलंका, बंगलादेश र पाकिस्तानबाट धेरै कामदार आउँछन् । यी कामदार नेपालको खुला सिमाना हुँदै भित्रिने भएकाले श्रम स्वीकृति नलिने गरेको उनले बताए । तसर्थ, यस्ता कामदारको सरकारसँग कुनै पनि तथ्यांक छैन ।
चार महिनामा सवा दुई अर्ब बाहिरियो, चार खर्ब भित्रियो
चालू आर्थिक वर्ष ०७९/८० को पहिलो चार महिनाको अवधिमा रेमिट्यान्सबापत नेपालबाट दुई अर्ब १६ करोड रुपैयाँ बाहिरिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार गत आवको सोही अवधिमा भने दुई अर्ब सात करोेड रुपैयाँ बाहिरिएको थियो । त्यस्तै, आव ०७७/७८ को सोही अवधिमा एक अर्ब ८१ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्सबापत मुलुकबाट बाहिरिएको थियो ।
त्यस्तै, चालू आवको पहिलो चार महिनाको अवधिमा तीन खर्ब ७८ अर्ब रुपैयाँ रेमिट्यान्स नेपाल भित्रिएको छ । गत आवको सोही अवधिमा तीन खर्ब १४ अर्ब रुपैयाँ भित्रिएको थियो भने अघिल्लो आवको सोही अवधिमा तीन खर्ब ३७ अर्ब रुपैयाँ भित्रिएको केन्द्रीय बैंकको तथ्यांकमा उल्लेख छ ।
श्रम तथा व्यवसायजन्य सुरक्षा विभागका अनुसार नेपाल भित्रिने आप्रवासी कामदार दक्ष र व्यावसायिक हुन्छन् । जसका कारण उनीहरूको पारिश्रमिक पनि उच्च हुन्छ । श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका अनुसार वैदेशिक रोजगार विभागबाट हालसम्म ४७ लाख नेपाली कामदारले वैदेशिक रोजगारीका लागि श्रम स्वीकृति लिएका छन् । तर, नेपालबाट बिदेसिने नेपाली कामदारमध्ये अदक्ष रहेको मन्त्रालयको तथ्यांक छ ।
त्यस्तै, गत आव ०७८/७९ मा मात्रै सात अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ बाहिरिएको थियो । आव ०७७/७८ मा ६ अर्ब एक करोड रुपैयाँ विप्रेषणबापत बाहिरिएको थियो । आव ०७६/७७ मा पाँच अर्ब ४३ करोड बाहिरिएको थियो । आव ०७५/७६ मा ६ अर्ब ९३ करोड र आव ०७४/७५ मा पाँच अर्ब ८० करोड रुपैयाँ बाहिरिएको थियो ।
१० हजार एक सय ३९ विदेशी कामदारले लिए श्रम स्वीकृति
श्रम तथा व्यवसायजन्य सुरक्षा विभागका अनुसार १० हजार एक सय ३९ आप्रवासी कामदार श्रम स्वीकृति लिएका छन् । जसमध्ये तीन हजार ६ सय ४४ ले श्रम स्वीकृति नवीकरण गरेका छन् भने ६ हजार चार सय ९५ जनाले नयाँ श्रम स्वीकृति लिएका छन् ।
नेपाल भित्रिने विदेशी श्रमिकमध्ये चिनियाँ कामदारको संख्या अधिक छ । चालू आवमा विभागको तथ्यांकअनुसार सात हजार दुई सय ४७ चिनियाँ नागरिकले श्रम स्वीकृति लिएका छन् । जसमध्ये दुई हजार तीन सय ८८ नवीकरण गरेका हुन् भने चार हजार आठ सय ५९ ले नयाँ श्रम स्वीकृति लिएका हुन् । नवीकरण गर्नेमध्ये दुई हजार दुई सय ४४ पुरुष कामदार छन् भने एक सय ४४ महिला कामदार छन् । नयाँ श्रम स्वीकृति लिने चिनियाँ नागरिकमध्ये चार हजार पाँच सय ९४ पुरुष छन् भने दुई सय ६५ महिला छन् ।
चीनपछि बेलायती आप्रवासी कामदारको संख्या नेपालमा धेरै छ । विभागको तथ्यांकअनुसार चार सय ८४ बेलायती कामदारले श्रम स्वीकृति लिएका छन् । जसमध्ये तीन सय ८३ ले श्रम स्वीकृति नवीकरण गरेका छन् भने दुई सयजनाले नयाँ श्रम स्वीकृति लिएका छन् । नेपालमा कार्यरत आप्रवासी कामदारमध्ये अमेरिकाबाट आउने नागरिक तेस्रोमा परेका छन् । नेपालमा श्रम स्वीकृति लिएर काम गर्ने अमेरिकी कामदारको संख्या तीन सय २० रहेको छ । विभागका अनुसार चालू आवमा एक सय ३० अमेरिकी आप्रवासी कामदारले श्रम स्वीकृति नवीकरण गरे भने एक सय ९० ले नयाँ श्रम स्वीकृति लिएका छन् । त्यस्तै, कोरियाका आप्रवासी कामदारको संख्या दुई सय २१ रहेको छ । जसमध्ये ८० जनाले यो वर्ष श्रम स्वीकृति नवीकरण गरेका छन् । दुई सय २२ भारतीय नागरिक छन् भने एक सय ७४ जापानी नागरिक छन् । एक सय ११ अस्ट्रेलियन नागरिक छन् भने ९५ श्रीलंकन नागरिक छन् ।
वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार असोज महिनामा मात्रै वैदेशिक रोजगारीका लागि नेपालबाट ४४ हजार ३४ नेपाली कामदारले श्रम स्वीकृति लिएका छन् । असोजमा मलेसिया रोजगारीका लागि २४ हजार चार सय ८६ कामदारले श्रम स्वीकृति लिए । कुवेत जानका लागि दुई हजार चार सय २२, कतारका लागि चार हजार पाँच सय ८६, साउदी अरबका लागि दुई हजार ६ सय ९५, युएईका लागि तीन हजार दुई सय तीन कामदारले श्रम स्वीकृति लिए । सोही समयमा एक हजार नौ सय पाँचजना नेपाली कामदार कोरिया रोजगारीमा पुगे भने एक हजार ९४ जना रोमानिया पुगे ।
Published on: 9 January 2023 | Naya Patrika
GET IN TOUCH